De beschadigde psyche

Franz Ruppert wijst op psychische problemen als symptomen van een getraumatiseerde samenleving in zijn boek “Wer bin Ich in einer traumatisierten Gesellschaft?”.

van Kerstin Chavent
Foto: Oleg Golovnev / shutterstock.com
Artikel vertaald van https://www.rubikon.news/artikel/die-beschadigte-psyche

Een samenleving die manipuleert, exploiteert, onderdrukt, scheidt, uit elkaar haalt en vernietigt, waar geboorten steriel en verfijnd zijn, kinderen geen liefde ervaren en de levenden niet worden beschermd, is sterk getraumatiseerd. Dit is de mening van de psychotherapeut Franz Ruppert in München. Onverbiddelijk eerlijk, altijd in verband met zijn eigen biografie, wijst hij niet alleen op onze trauma’s en op hoe ze zich uiten; Het geeft ook de hoop dat het niet te laat is om beter te worden en toont manieren om zelfs ernstig trauma permanent te overwinnen. Om dit te laten gebeuren, moeten we vooral één ding doen: onvoorwaardelijk de pijn erkennen die ons is toegebracht en de splitsing in ons ego integreren.

De diagnose is duidelijk: we leven in een getraumatiseerde samenleving. Hevige concurrentie, onbeperkte groei fantasieën, buitensporige hebzucht naar winst en ongebreidelde concurrentie zijn tekenen van de mate waarin we individueel en collectief ziek zijn. Armoede, onderdrukking, uitbuiting, vernietiging van het milieu, militaire herbewapening, oorlogen – dit alles is alleen mogelijk in een samenleving van vooral gestoorde mensen. We traumatiseren elkaar op alle gebieden van het leven: op politiek niveau, in de economie, in onze partnerschappen en gezinnen. Tegelijkertijd handhaven we de illusie dat alles normaal is.

Velen van ons hebben tijdens de prenatale en/of neonatale stadia letsel opgelopen en hebben hun hele leven pijn gedragen van niet gewenst, niet geliefd en niet veilig te zijn. De herinneringen eraan kunnen zo overweldigend zijn dat de zelfbehoud dienende psyche het afsplitst en op slot doet. Dus ontsnappen ze aan ons bewustzijn. We zien haar niet meer en komen niet meer in de buurt van haar. In het onderbewustzijn gaan ze echter door als (zelf-)destructieve programma’s.

Het afsplitsen van het ondraaglijke

De splitsingen treden op wanneer de strategieën ontsnappen of aanvallen niet helpen en noodstrategieën zoals verstarren, bevriezen en dissociatie noodzakelijk zijn. Een geslagen kind bijvoorbeeld leert zijn gevoelens te onderdrukken om het niet erger te maken. De psyche laat het lichaam aan zichzelf over en redt zichzelf in een wereld van ideeën los van het lichaam. Perceptie, voelen, denken, willen, herinneren en handelen werken niet langer als een eenheid samen, maar verwerken onafhankelijk informatie over de echte wereld. In plaats van zich open te stellen voor de realiteit, werkt de psyche eraan dat we de realiteit niet meer in volle omvang erkennen.

Zo verliest de getraumatiseerde persoon het contact met de buitenwereld en de binnenwereld. Er zijn zogenaamde hoofdgeboorten. We creëren fantasiewerelden waarin we denken dingen onder controle te hebben omdat niets erger is dan het gevoel van hun eigen machteloosheid. Ruppert noemt prostitutie als voorbeeld. Hij erkent dat er nauwelijks een prostituee is die in haar jeugd niet is verkracht. Als volwassene stelt ze zich voor dat ze vrijwillige seks en controle over haar vrijers heeft. Als gevolg hiervan blijft ze zichzelf traumatiseren en ervaart ze vervolgens het cynisme van een samenleving die beweert dat ze dit uit eigen vrije wil doet. Dus ondraaglijke gevoelens zoals angst, pijn, woede, schaamte of walging worden steeds meer ingekapseld en leiden tot een geleidelijk verlies van realiteit.

Het trauma van identiteit

Ruppert onderscheidt vier soorten psychotraumata: het trauma van identiteit, het trauma van liefde, het trauma van seksualiteit en het trauma van het eigen daderschap. In het trauma van identiteit kapselt een ongewenst kind al op jonge leeftijd de pijn van ongewenstheid in en vindt door deze starheid geen verbinding met de eigen behoeften. Om te overleven probeert het zo onopvallend mogelijk te zijn en zo weinig mogelijk zelfvitaliteit uit te drukken. Dat kan al in de baarmoeder gebeuren. De foetus probeert zich letterlijk in de baarmoeder te verbergen.

Zelfs je eigen hartslag wordt als een bedreiging gezien. De resulterende strategie is om de moederlijke psyche als een mantel van onzichtbaarheid aan te trekken. Ik (kind) ben jij (moeder). Het eigene kan niet worden erkend en wordt deels zelfs bevochten als ware het een vreemde. Deze mensen zoeken levensenergie, levenslust en de wil om te leven in anderen en hebben het gevoel dat ze niet in staat zijn om alleen te overleven. Dit manifesteert zich door een identificatie met de buitenwereld: het behoren tot groepen, tot de familie, tot de clan, tot het bedrijf, tot het volk.

Het trauma van liefde

Bij het trauma van liefde wordt niet aan de behoefte van elk kind voldaan om geliefd te worden door de moeder. Getraumatiseerde moeders kunnen de kinderlijke liefde niet accepteren omdat ze bang zijn om nog dieper in hun eigen traumagevoelens weg te glijden. Ze proberen daarom alles om de gevoelsuitingen van hun kind te onderdrukken door negeren, strengheid, tegen hen uit te varen, geweld, ook door te schommelen, te voeden en te kalmeren.

Het kind kan niet weten dat de moeder getraumatiseerd is en zoekt de fout bij zichzelf. Het gelooft dat het de schuld is van het gedrag van de moeder. Mensen die met dit trauma zijn belast, willen de moeder graag plezieren. Ze idealiseren haar en komen nooit echt bij van haar los. Als ze er niet in slagen hun eigen opgegeven Ik te herwinnen, hun eigen wil te ontwikkelen en zichzelf van ganser harte lief te hebben, zullen ze nooit in staat zijn anderen op een gezonde manier lief te hebben.

Het trauma van seksualiteit

In het trauma van seksualiteit maakt de onvervulde behoefte aan liefde en genegenheid de kinderen van getraumatiseerde moeders een gemakkelijke prooi voor seksuele aanvallen van de kant van de vaders. Omdat het kind deze veronderstelde gezien zijn en erkenning niet wil verliezen, worden fysieke pijn, schaamte, walging en gevoelens van woede afgescheiden: het kan niet zo zijn dat papa, opa of de oom zoiets doet. In de meeste gevallen wordt het kind hulpeloos blootgesteld aan de aanvallen. Getraumatiseerde moeders kunnen hun dochters niet beschermen tegen daders, noch zijn ze emotioneel en fysiek beschikbaar voor hun zonen, waardoor ze uitgroeien tot de volgende generatie daders.

Van het slachtoffer naar de dader

Het trauma van eigen daderschap kan ontstaan als we niet willen toegeven dat we slachtoffers zijn geworden. We worden zelf daders en maken anderen slachtoffer. Dus komen we tenminste kortstondig uit onze eigen machteloosheid. De getroffenen wijzen vaak met grote heftigheid af om met hun eigen psyche om te gaan. Ze voelen zich onmiddellijk aangevallen en beledigd wanneer iemand op hun trauma wijst. Je herkent ze ook aan hoe snel ze in opstand komen als iemand iets over hen bekritiseert en hoe ze hun critici proberen de schuld te geven.

Mensen verwonden zichzelf lichamelijk zwaar, tot zelfs zelfmoord. Ze houden uit slecht geweten contact met ouders die hen steeds weer pijn doen, werken onder druk voor lage lonen, laten de rijkdom concentreren in de handen van enkelen, omdat zij als kinderen geleerd hebben niets waard te zijn. Ze kiezen politici die hun vrijheden inperken en hen met leugens in provocerende oorlogen sturen, die op politiek en economisch niveau vernietigen wat anderen met grote moeite hebben opgebouwd.

Repressie voorkomt genezing

Als iemand slachtoffer is geworden, is dat een feit dat niet ongedaan kan worden gemaakt. Het goede nieuws is dat gezonde delen altijd in de psyche blijven, die zelfs door ernstige psychotrauma niet volledig kan worden vernietigd. Genezing kan echter niet gebeuren als het slachtoffer categorisch zijn gevoelens ontkent (“het is goed”), zijn tanden op elkaar klemt (“Ik ben stoer”), herinneringen onderdrukken (“Dat is al lang geleden”), anderen veracht voor de hun zwakheden veracht (“altijd dit sentimenteel gedrag”), zich schuldig voelt over wat ze hebben geleden (“Ik had moeten zwijgen”), zich daarvoor schamen (“Ik ben niets waard”) of zelfs de schade zien als terechte straf (“Ik heb het verdiend omdat ik zo stout was”).

Keer op keer staat het slachtoffer aan de kant van de dader: hij is eigenlijk geen slecht persoon, iedereen heeft fouten, hij heeft me nodig, ik kan vergeven. Slachtoffers van trauma slagen er niet in om uit de afhankelijkheid van de dader te geraken. Het gebeurt dus dat de ouders, die iemand hebben gekweld, tot het einde toegewijd worden verzorgd terwijl dat ernstig gewonde oorlogsveteranen niets ontvangen van de staat, die hen in de oorlog heeft gelokt met leugens en vijandsbeeld propaganda.

Afleidingsmanoeuvres

Maar slachtoffers van trauma’s zijn niet alleen vredig en geduldig. Vaak worden ze zelf de daders. Als een trauma-dader zijn wroeging, schaamte- en schuldgevoelens en de angst voor sociale uitbanning niet kan verdragen, splits hij zich af. Dat was ik niet! Dat wist ik niet. Ik deed alleen mijn dienst. Een pak slaag heeft nog niemand pijn gedaan. Als ik zo’n mooie jeugd als jij had gehad! Ze verstoppen zich achter zogenaamde beperkingen of rationalisaties (“deze oorlog is nodig om vrede te verzekeren”, “de ontslagen zorgen voor de resterende banen”) of proberen zichzelf af te schilderen als het werkelijke slachtoffer (“hij heeft me zo lang uitgelokt”).

“Om van hun schuldige geweten af te leiden, doen daders hun best om een schoon geweten aan het publiek te tonen. Daarom ontwikkelen ze zich graag als grote filantropen, stellen zij elk van hun oorlogen voor als vredeshandhaving, wijzen op de vele banen die ze hebben gecreëerd, wijzen op hun onvermoeibare werk voor het algemeen belang of hun gulle giften voor humanitaire doeleinden en wetenschappelijk onderzoek. Ze versieren zichzelf met ere-presidiums en liefdadigheidsorganisaties of richten deze zelf op.” (Franz Ruppert, p131).

Van individuele tot collectieve traumatisering

Slachtoffers die dader zijn geworden, projecteren hun traumagevoelens naar buiten en zien overal het kwaad dat ze in zichzelf hebben afgescheiden. In de strijd tegen de krachten van de duisternis zijn alle middelen goed. Degenen die hierin niet meegaan worden automatisch vijanden en moeten dan hun lot ondergaan. De daders voelen hun eigen onmenselijkheid niet. Hun ongevoeligheid voor zichzelf wordt een ongevoeligheid voor anderen.

Dit is hoe hele getraumatiseerde samenlevingen ontstaan. Symptomen hiervan zijn volgens Ruppert, hoge abortuspercentages, hoge percentages geboortecomplicaties, een klein aantal moeders die borstvoeding geven, kinderen die vroeg op de crèche worden gebracht , een hoog aandeel alleenstaande moeders, een groot aantal gevallen van seksuele traumatisering, concurrentiedruk op school, loonslavernij, hoge werkloosheidspercentages, armoede, lage pensioenen, hoge criminaliteitscijfers, geweld verheerlijkende computerspellen, pornografie en prostitutie, drugsgebruik, massamedia-manipulatie, grote toeloop naar extremistische partijen, surveillance en hoge wapenuitgaven.

Verlaat een getraumatiseerde samenleving

De vraag is nu hoe uit een getraumatiseerde samenleving uit tet stijgen. Volgens Ruppert is dit niet mogelijk door geweld, wraak, rebellie of revolutie, omdat ze de splitsingen nog verder drijven. Ook vergeving en verzoening of de afleiding van spiritualiteit, kunst of rationele discoursen bieden geen blijvende oplossing.

Het trauma overwinnen kan alleen slagen in het voelen van het eigen slachtofferschap en door onszelf de vragen te stellen: hoe en wanneer ben ik hulpeloos, machteloos en in paniek geworden? In de buik van de moeder, omdat ik niet gewenst was? Bij mijn geboorte? Direct daarna? Door liefdeloze behandeling of verwaarlozing? Door de vroege afscheiding van de moeder en zorg door derden? Door seksueel trauma? Door pesten op school? Werkloosheid? Ongeval? Dood?

Om het eigen, gezonde zelf te reconstrueren en van de traumastaat los te komen, moeten we vaak ver teruggaan naar het verleden. Alleen degenen die eindelijk leren hun eigen slachtofferschap te voelen, worden ook gevoeliger voor hun eigen daderschap en kunnen hun tot op dat moment onbewuste destructieve gedrag herkennen en veranderen. Zo kunnen uit psychologisch gezonde individuen psychisch gezonde samenlevingen groeien. Hoe eerder we beginnen, hoe beter.

Intentiemethode en identiteitsgerichte psychotrauma therapie

Elke psychotrauma is als een zwart gat in de biografie van een persoon. De therapie ontwikkeld door Ruppert en gebaseerd op de resonantietechniek werpt licht op de zwarte gaten. Als we onszelf herkennen in wat ons door anderen wordt weerspiegeld, wordt het opheffen van traumagerelateerde afsplitsing mogelijk. Door de pijn te erkennen, het ondersteunen van de opbouw van de eigen wil, het eren van de eigen behoeften en terug te keren naar het eigen lichaam, kunnen de gezonde psychische delen van een persoon eindelijk de leiding nemen.

We kunnen dan verantwoordelijkheid voor ons leven hernemen als we leren de geleden beschadigingen met de bijbehorende angsten, gevoelens van woede en pijn over teleurgestelde liefde en eenzaamheid te accepteren. We erkennen onze ware kracht, zijn bij onszelf en voelen ons niet langer alleen. We erkennen dat er geen hogere autoriteit is dan wijzelf en dat alleen wij ons leven bepalen.

“Geleidelijk verdwijnt zodoende de belangstelling voor het werken met daders en hun behoeften. Ik wil niet meer door hen gezien, erkend, begrepen of geliefd te worden. Ik wil geen gerechtigheid en voldoening meer van hen krijgen of wraak op hen nemen. Ik realiseer me dat het volkomen zinloos is om de traumadaders te beschuldigen voor het geweld dat ze me hebben aangedaan of omdat ze me niet hebben beschermd. Het brengt me niets om mijn woede op hen te richten. Zo blijf ik met hen verbonden en gefixeerd in mijn slachtofferhouding. Voor mij is het alleen belangrijk om de vereiste afstand tot hen te houden. Om consequent niet langer met hen om te gaan “(S. Ebenda, p.200).

Op deze manier kunnen de in de kindertijd afgesplitste delen worden opgehaald en geïntegreerd in de eigen identiteit. Ik wil mij. Ik ben vrij en creatief. Ik heb geen voorschriften nodig en moet mezelf niet rechtvaardigen. Ik mag fouten maken en moet niet perfect zijn. Degenen die niet langer bang zijn voor hun eigen gevoelens van angst, woede en schaamte kunnen niet langer door anderen worden gemanipuleerd, gechanteerd of gedomineerd. Dit legt een basis voor een gezonde samenleving: iedereen wordt uiteindelijk de samenleving die hij of zij wenst.